1990–2019 оны Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, сайд нарын мэдээллийг нэгтгэсэн. Ажилласан он, хашсан албан тушаал, нэр болон парламентын гишүүн байсан эсэхийг хүснэгтээр харуулсан. Ерөнхий сайдын үүрэг гүйцэтгэгч болон холбогдох зарим албан тушаалын талаарх тайлбарыг оруулсан.

Гадаадын 12 улсын парламентын болон байнгын хороодын хуралдааны танхимыг схем, гэрэл зургаар танилцуулсан. Австрали, Канад, Шинэ Зеландын парламентын танхимын зохион байгуулалт, суудлын хуваарилалтыг дэлгэрүүлэн харуулсан. Бусад орны байнгын хороодын танхимын хамт нийт 40 схем, гэрэл зургийг нэгтгэсэн.

Гадаадын парламентуудын стратеги төлөвлөгөөний хугацаа, зорилго, тэргүүлэх чиглэл, хэрэгжүүлэх арга хэмжээг харьцуулсан. Хууль тогтоох, хяналт тавих, төлөөлөх чиг үүрэг, ажлын албаны чадавх, цахим парламент зэрэг асуудлыг төлөвлөгөөнд тусгасан байдлыг авч үзсэн. Австрали, Их Британи, Молдова, Шинэ Зеландын парламентын ажлын албадын стратеги төлөвлөгөөг мөн танилцуулсан.

Гадаадын 23 улсын парламентын судалгааны нэгжийн харьяалал, эрх зүйн статус, үүсэл хөгжил, бүтэц зохион байгуулалт, чиг үүрэг, судалгааны бүтээгдэхүүнийг харьцуулан авч үзсэн. Парламентын гишүүд, байнгын хороодыг судалгаа, мэдээлэл, шинжилгээний материалаар хангах тогтолцоо, судалгааны нэгжүүдийн үйл ажиллагааны онцлог, зохион байгуулалтын ялгааг нэгтгэн танилцуулсан.

Монгол Улсын Их Хурлын судалгаа, шинжилгээний нэгжийн 1991–2009 оны түүхэн хөгжил, бүтэц, зохион байгуулалт, чиг үүрэг, эрх зүйн үндэслэлийг үе шаттайгаар авч үзсэн. Төр, нийгэм судлалын академиас эхлэн Судалгааны төв, Бодлогын шинжилгээний төв, Судалгаа, шинжилгээ, олон нийттэй харилцах төв болон хөгжсөн үйл явцыг нэгтгэн, судалгааны ажлын зохион байгуулалт, хүний нөөц, үйл ажиллагааны үр дүн, олон улсын хамтын ажиллагааг танилцуулсан

Монгол Улсын төрийн байгууллагуудын албан хаагчдын тоо бүртгэл, орон тооны өсөлт, бууралт, цалингийн сангийн өөрчлөлтийг 2005–2008 оны мэдээлэлд тулгуурлан авч үзсэн. Төрийн байгууллагуудын хүний нөөцийн бүртгэлийн аргачлал, мэдээллийн зөрүү, давхар ажил эрхлэлт болон байгууллагын бүтцийн өөрчлөлтөөс үүдэлтэй тоо бүртгэлийн хүндрэлүүдийг тодорхойлж, яам, агентлагуудын орон тоо, цалингийн сангийн үзүүлэлтүүдийг харьцуулан нэгтгэсэн.

Монгол Улсад авлига, төрийн албаны хүнд суртал, төрийн албан хаагчийн ашиг сонирхлын зөрчлийн чиглэлээр өмнө хийгдсэн судалгаа, тайлан, ном зүйн мэдээллийг нэгтгэн тоймлосон. Авлигын тархалт, олон нийтийн хандлага, төрийн байгууллагын ил тод байдал, хүнд суртлын индекс, ашиг сонирхлын зөрчлийн шалтгаан, эрх зүйн зохицуулалтын асуудлыг авч үзэж, өмнөх судалгаануудын үр дүн, дүгнэлт, бодлогын зөвлөмжийг харьцуулан танилцуулсан.

Улсын Их Хуралд 1992-1996, 1996-2000, 2000-2004, 2004-2008, 2008-2012, 2012-2016 онд сонгогдсон гишүүдийн насны мэдээллийг бүрэн эрхийн хугацаа тус бүрээр нэгтгэсэн. Гишүүн бүрийн нэр, хүйс, төрсөн он, сонгогдох үеийн насыг хүснэгтээр үзүүлсэн. Хугацаа тус бүрийн гишүүдийн хамгийн өндөр, хамгийн бага, дундаж нас болон эрэгтэй, эмэгтэй гишүүдийн тоог тооцон гаргасан.

Төрийн байгууллагын зарим чиг үүрэг, ажил үйлчилгээг төрийн бус байгууллага болон хувийн хэвшлээр гүйцэтгүүлэх арга хэлбэр, эрх зүйн орчныг харьцуулан судалсан. Австрали, Их Британи, Канад, АНУ, ОХУ-ын туршлагыг төрийн салбарын шинэчлэл, төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд авч үзэж, концесс, тендер, аутсорсинг, өөрөө өөрийгөө зохицуулах байгууллагаар чиг үүрэг гүйцэтгүүлэх хэлбэрүүдийг тайлбарласан. Мөн Монгол Улсын холбогдох хууль тогтоомж, бодлогын баримт бичиг, салбарын зохицуулалтыг нэгтгэн, хэрэгжилтийн механизмтай холбоотой асуудлыг хөндсөн. Чиг үүрэг шилжүүлэхэд үйлчилгээний чанар, хүртээмж, үр ашгийг шалгуур болгох, эрх зүйн зохицуулалтыг тодорхой болгох талаар судалгааны дүгнэлтэд тусгасан.

Монгол Улсын төр үндсэн чиг үүрэгтээ л анхаарч бусад чиг үүргийг аль болох хязгаарлах бодлогыг ирээдүйд үе шаттайгаар явуулах хэрэгтэй байна. Өөрөөр хэлбэл “Идэвхтэй оролцоотой төр”-өөс “Дундаж оролцоотой төр” болж аажмаар “Хамгийн бага оролцоотой төр”-д шилжиж, үндсэн чиг үүргийг зохистой хэмжээнд гүйцэтгэж түүний чанарыг нэмэгдүүлэх, хязгаарлагдмал нөөцийг олон тооны чиг үүрэгт хуваарилж зарцуулах байдлыг багасгах нь чухал байна. Монгол Улсыг урт, дунд хугацаанд хөгжүүлэх дээрх бодлогын баримт бичигт тусгагдсан зорилго, зорилт, арга хэмжээг хэрэгжүүлэхэд төрийн алба хамгийн чухал үүрэгтэй тул төрийн албыг тооноос чанарт шилжүүлэх, үр ашигтай бүтэц, тогтолцоог бүрдүүлж төрийн албаны үр нөлөөг дээшлүүлэх, хүний нөөцийн талаар гаргах аливаа шийдвэрийн үйл явцыг шинэчлэх зайлшгүй шаардлагатай байна. Төрийн албан хаагчдын тоо хэмжээ нь төрийн чиг үүргээс, төрийн чиг үүргийн тоо хэмжээ нь төрийн оролцооноос шууд хамааралтай байна.

Энэхүү гарын авлагаар Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын яамд, төрийн байгууллагын бүтэц, зохион байгуулалтыг батлахдаа баримталдаг арга зүй болон төрийн байгууллагын орчны шинжилгээ, стратегийн чиглэлийг тогтоох, бүтэц, зохион байгуулалтыг дахин төлөвлөх, процессыг оношлох, дахин инженерчлэх үйл явцыг хэрхэн хэрэгжүүлдэг талаар тайлбарласан.

Монгол Улсын төрийн албаны холбогдох хууль тогтоомжийн хүрээнд төрийн захиргааны албан тушаалд албан хаагчийг сонгон шалгаруулж томилж байгаа өнөөгийн нөхцөл байдалд дүн шинжилгээ хийж чадахуйн зарчмын хэрэгжилтийг тодорхойлох, дүгнэлт, санал гаргахад оршино.

Монгол Улсын Төрийн захиргааны хөгжлийн хоёрдугаар үед холбогдох түүхэн эх сурвалж, ялангуяа энэ үеийн Үндсэн хуулиудад шинжилгээ хийх замаар төрийн захиргаа, төрийн албаны эрхэмж, уламжлалыг захиргааны шинжлэх ухааны өнцгөөс судалж тодруулах зорилго тавихдаа төрийн захиргаа, төрийн албаны хүрээний эрхэмж нь эцсийн эцэст улс төрийн эрхэмж (улс төрхт төлөв байдал (statehood))-ийг бэхжүүлэн хадгалагдахад чиглэгддэгийг харуулахыг хичээв.

Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуульд заасан орон нутгийн чиг үүргийн хуваарилалт, түүний хэрэгжилтэд шинжилгээ хийж дүгнэлт санал боловсруулах.

Төрийн албан хаагчийн ёс суртахууныг зохицуулж буй хууль, дүрэм болон зөрчлийн тохиолдлуудад /кейс/ агуулгын шинжилгээ хийх замаар ёс зүйн төрөлжсөн хууль тогтоомжуудын харилцан уялдааг тогтоох зорилготой.

“Төрийн албаны тухай хууль”-аар шинэчлэн тогтоосон төрийн албан хаагчийн сургалтын тогтолцоо, түүний хэрэгжилтийн үйл явц, үр дүнд шинжилгээ хийж төлөв байдлыг тодорхойлон дүгнэлт, зөвлөмж боловсруулж гаргах.